|
GUATR NEDENLERİ
PROF DR METİN ÖZATA
Guatr genellikle iyod yetmezliği, selenyum azlığı, tiroid bezi iltihapları, genetk nedenlerle oluşur Guatr boynumuzda bulunan tiroid bezinin büyümesidir.
Tiroid bezi büyümeleri yani guatr 3 şekilde olabilir:
1-Basit Guatr: Tiroid hormonları normaldir.
Bez içinde nodül yoktur. Tiroid bezinde büyüme vardır. Bu nedenle buna
basit guatr adı da verilir.
2-Nodüler guatr: Tiroid bezi büyür ancak bez
içinde nodül dediğimiz nohut veya leblebi büyüklüğünde yumrular vardır.
Nodüler guatrda tiroid hormonları normal veya artmış olabilir.
3-Dalan Guatr (Torasik veya Plonjan Guatr):
Tiroid bezinin göğüs kafesi içine doğru büyümesi ve göğüs kafesi içine
girmesi veya dalmasıdır.
Guatr nedenleri:
a) İyot yetmezliği
b) Selenyum yetmezliği
c) Genetik eğilim veya ailede guatr olması
d) Tiroid bezinin iltihabi hastalıkları (Hashimoto
veya tiroiditler)
e) Psikiyatrik hastaların kullandığı lityum ilacı
f) Soya yağı veya fasulyesi fazla yemek (iyot
yetmezliği ile beraber)
g) Tiroid hormon oluşumundaki genetik bozukluklar
h) Sigara içmek
i) Demir yetmezliğine bağlı kansızlığı olanlar
j) Gebelik (iyot yetmezliği olan bölgelerde)
k) Beyinde bulunan hipofiz bezinden aşırı TSH hormonu
salgılanması
İç Guatr, Dış Guatr Nedir?
İç guatr ve dış guatr tanımı halk arasında kullanılan
tanımlamalar olup tıbbi bir anlamı yoktur. Guatrın göğüs boşluğu içine
girmesi belki iç guatr olarak adlandırılabilir.
Bir Bölgede İyot yetmezliği Arttıkça Guatr Sıklığı
Artar:
İdrarda atılan iyot miktarı o kişinin iyot durumunu
gösterir. İdrarda iyot miktarı ölçülerek iyot yetmezliğinin şiddeti
anlaşılabilir. İyot yetmezliği artıkça guatr sıklığı da artmaktadır.
iyot miktarına göre guatr oluşma riski şu şekilde saptanmıştır: İdrar
iyodu hafif derecede yetmezlik gösteriyorsa yani 50-99 mg/dl arasında
ise bunların %5-20’sinde, orta dereceli iyot yetmezliği varsa (idrar
iyodu 20-49 mg/dl arasında ise) bunların % 20-30’unda ve şiddetli iyot
yetmezliği varsa (idrar iyodu < 20mg/dl olması) bu kişilerin %
30’undan fazlasında guatr gelişir.
Guatrlı Kişide Ne Gibi Şikayetler Olur:
Guatrlı hastaların çoğunda herhangi bir şikayet
yoktur. Guatr çok büyük olursa nefes borusu ve yemek borusuna baskı
yaparak öksürük ve nefes darlığı gibi şikayetler yapabilir. İyot
yetmezliği aşırı ise tiroid bezi yetmezliği yani tiroid hormon
salgılanmasında azlık (hipotiroidi) ve ona bağlı şikayetler olabilir.
Hipotiroidi daha sonraki bölümlerde ayrı bir başlık halinde
anlatılmıştır. Erken devrede ve çocuklukta yumuşak ve düz bir guatr
vardır. Erişkinlerde ise her zaman guatr içinde nodüller ve kist oluşur.
Tiroid hormon tetkikleri genellikle normal sınırlar içindedir.
Başlangıçta guatr içinde nodül yokken yaşın artmasıyla nodüller ve kist
gelişebilir. Volüm arttıkça yani guatr büyüdükçe TSH hormonunda azalma
oluşur. Bu hastalarda anti-TPO antikoru kanda yüksekse o zaman guatrın
Hashimoto hastalığı nedeniyle geliştiğini düşünürüz. Hashimoto hastalığı
ile bilgileri daha detaylı olarak ilerdeki bölümlerde bulabilirsiniz.
|
